شبکه های اجتماعی
خبرنامه
پست الکترونیک
تلفن همراه

شنبه 28 دی 1392
0

مروری بر کتاب «جنبش‌های اسلامی معاصر در جهان عرب» هرایر دکمجیان

هرایر دکمجیان پدیده بنیادگرایی اسلامی را چگونه بررسی می‌کند؟
دکمجیان در ابتدا و برای پرداختن به بنیادگرایی اسلامی و عوامل ظهور، خصوصیات و نمودهای آن، به بررسی تجدید حیات و رستاخیز اسلام در جامعه مدرن می‌پردازد. وی به جنبش بازگشت به اسلام و اصول اساسی در قرن 14 اشاره می‌کند و انقلاب اسلامی ایران را نمونه‌ای از بنیادگرایی اسلام در شکل مبارزاتی‌اش می‌خواند.

دکمجیان برای جنبش بنیادگرایی اسلامی معاصر 3 ویژگی برمی‌شمرد: 1- فرایندگی 2- چند مرکزی 3- مداومت. سپس اهداف تحلیل خود را در عوامل تاریخی، کلامی، فلسفی، سیاسی و اجتماعی- اقتصادی بیان می‌کند.

دکمجیان همچنین به تاریخ جنبش‌های اسلام‌گرا می‌پردازد و یکی از ویژگی‌های برجسته جنبش‌های بنیادگرایانه را گرایش و خصوصیت دوری آن‌ها می‌داند.

او اولین جامعه اسلامی را جامعه حضرت محمد(ص) می‌داند و به بحران جانشینی پیامبر(ص) به عنوان اولین بحران عمده تاریخ اسلام اشاره می‌کند.

وی به سقوط بنی‌امیه(نخستین مرحله حرکت دودمانی)، انحطاط عباسیان در زمان مامون، سقوط بنی‌امیه در اسپانیا، زوال فاطمیان و صلیبی‌ها، نابودی عباسیان توسط هلاکوخان مغول‌، بنیادگرایی شیعی، زوال خلافت عثمانی و شکل‌گیری 3 جنبش وهابی، سنوسی‌ها و مهدویون در اواخر دوره عثمانی و شکل‌گیری جنبش اصلاح اسلامی(سلفیه) پس از زوال عثمانی می‌پردازد.

دکمجیان به بررسی روابط 9گانه دیالکتیکی: 1- علمانیت در برابر حکومت الهی، 2- نوگرایی اسلامی در برابر محافظه‌کاری، 3- اسلام‌نهادی در برابر اسلام بنیادگرا، 4- نخبگان حاکم در برابر رادیکال‌های اسلامی، 5- نخبگان اقتصادی در برابر سوسیالیست‌های اسلامی، 6- ناسیونالیسم‌های قومی در برابر وحدت اسلامی، 7- اسلام صوفیانه در برابر پیکارجویی بنیادگرایانه، 8- اسلام سنتی در برابر اسلام بنیادگرا و 9- دارالاسلام در برابر دارالحرب می‌پردازد و معتقد است این روابط باعث بوجود آمدن بحران بزرگ است.

دکمجیان به بررسی دقیق محیط عربی- اسلامی معاصر می‌پردازد و یک بحران اجتماعی چندبعدی را نشان می‌دهد و سپس به بررسی بحران هویت، بحران مشروعیت، سوء حکومت نخبگان و فشار و سرکوب، تضاد طیقاتی، ضعف نظامی، نوسازی و بحران فرهنگ و روحیه متعصب می‌پردازد.

وی به بررسی ایدئولوژی و عمل اسلام‌گرایانه می‌پردازد و معتقد است که ایدئولوژی بنیادگرایی اسلامی در تجلی معاصرش، ارائه دهنده وحی، سنت و رویه‌ای است که به محمد(ص) بازمی‌گردد. سپس به پیشگامان اسلام‌گرایی می‌پردازد و مجددین و مدعیون و مهدویت را بررسی می‌کند.

ویژگی‌های 9 گانه ایدئولوژی بنیادگرایانه از نظر دکمجیان: دین و دولت، قرآن و سنت، صراط مستقیم، رکن ششم، امت جهانی، عدالت اجتماعی، فرمانروایی مشروع، جامعه پاک‌دین و وحدت نظریه و عمل

مخاطبان دعوت ( از شیوه‌های تبلیغ ایدئولوژیک) تجدید حیات‌طلبانه از نظر دکمجیان:

1-جوانان، 2- عناصر شهری جدید، 3- ناراضیان سیاسی، 4- عناصر سنتی و بومی، 5- طبقه پایین

دکمجیان در بررسی نشانه‌های بنیادگرایانه اسلامی به تحلیل انواع رفتار بنیادگرایانه می‌پردازد. وی برای طبقه‌بندی جوامع اسلام‌گرا و رژیم‌های عرب، ایدئولوژی‌های اسلام‌گرایی را بررسی می‌کند و بیان می‌کند هدف مشترک تمام گروه‌های بنیادگرای سیاسی، استقرار حکومت اسلامی است.

4 مقوله ایدئولوژیک اسلام‌گرایی: گام‌به‌گام‌گرایان- عمل‌گرایان، تشیع انقلابی، تسنن انقلابی، موعودگرایان و پاک‌دینان

انواع رهبری اسلام‌گرا: 1- مجدد       2- مهدی       3- مرجع         4- مرشد

رهبری فره‌مند و بوروکرات: معمولاً بنیان‌گذاران جوامع اسلام‌گرا، فره‌مندند و جانشینان آنها از نوع بوروکراتیک هستند.

4گونه سیاست دولت‌های عرب: 1- رادیکالیسم اسلامی 2- اسلام محافظه‌کار 3- سازگار غیرمذهبی 4- محافظه‌کار غیرمذهبی

 

ارسال نظر
نام شما:
 
پست الکترونیک:
وب سایت:
متن:

.
کد امنیتی را وارد کنید: